Welcome to رهروان ارتش

از اینکه انجمن ما را برای مطالعه انتخاب کردید از شما متشکریم. 

برای استفاده از امکانات انجمن و برقراری رابطه دوستانه با دیگر اعضا لطفا در انجمن ثبت نام کنید

با تشکر

Sign in to follow this  
Followers 0

افتتاح خط تولید فکور ؛ موشکی به ظاهر شبیه فینیکس ولی با کارایی کمتر

موشک هوا به هوای فکور + عکس

فکور موشکی هوا به هوا است که با همکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و وزارت دفاع تولید شده است و از فناوری روز دنیا بهره می‌برد.

 

 
 
 
موشک هوا به هوای فکور + عکس

به گزارش خبرنگار دفاعی خبرگزاری تسنیم، مراسم افتتاح خط تولید موشک هوا به هوای فکور که فروردین ماه سال گذشته از آن رونمایی شده بود، با حضور امیر حاتمی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح برگزار شد.

فکور، یک موشک هوا به هوای هدایت راداری میانبرد است که براساس آخرین فناوری‌های روز دنیا با همکاری جهاد خودکفایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و وزارت دفاع طراحی و ساخته شده است.

سال گذشته تصاویری از تست این موشک توسط جنگنده‌های اف-14 منتشر شد که این امر نشان می‌دهد این موشک برای نصب و استفاده روی جنگنده‌های رهگیر اف-14 طراحی و ساخته شده است.

در ادامه تصاویری از مراسم رونمایی از خط تولید موشک هوا به هوای فکور را می‌بینید:

1397050114144195914828424.jpg1397050114144175614828424.jpg1397050114144219414828424.jpg1397050114144230314828424.jpg1397050114144185014828424.jpg1397050114144164714828424.jpg1397050114144141214828424.jpg1397050114144153714828424.jpg1397050114144128714828424.jpg139705011414415314828424.jpg1397050114144063114828424.jpg

 

 

منبع:https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/05/01/1783773/موشک-هوا-به-هوای-فکور-عکس

 

Share this post


Link to post
Share on other sites
حاتمی در مراسم افتتاح خط تولید موشک هوا به هوای فکور:

وزیر دفاع گفت: همان طور که فرمانده معظم کل قوا فرمودند، هر نوع تهدیدی را در همان سطح پاسخ قاطع خواهیم داد.

هر نوع تهدیدی را در همان سطح پاسخ قاطع خواهیم دادبه گزارش حوزه دفاعی امنیتی گروه سیاسی باشگاه خبرنگاران جوان؛ مراسم افتتاح خط تولید موشک هوا به هوای فکور امروز دوشنبه 1 مردادماه  با حضور امیر سرتیپ امیر حاتمی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح برگزار شد.

وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در این مراسم با تبریک دهه کرامت و فرارسیدن میلاد امام رضا (ع) اظهار کرد: خداوند منان را شاکریم که به حول و قوه الهی متخصصان و دانشمندان متعهد و انقلابی سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو های مسلح توانستند با وجود تحریم ها، پس از اتمام طراحی، ساخت و آزمون شلیک موفق  موشک فکور در سال 96، اینک خط تولید آن را با استفاده از توانایی ها و ظرفیت های بومی راه اندازی کنند.

حاتمی در ادامه با اشاره به راهبرد وزارت دفاع در هوشمندسازی تسلیحات و تجهیزات مورد نیاز نیروهای مسلح افزود: موشک هوا به هوای فکور براساس نیاز عملیاتی و با همکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران تولید شده که موجب ارتقای توان رزم نیروی هوایی می شود که نوید آن را در مجلس شورای اسلامی به مردم عزیزمان داده بودم که در دوره جدید وزارت دفاع در جهت  تقویت توان رزم نیروهای مسلح گام های اساسی برداشته خواهد شد.

وی با بیان اینکه این موشک قابل تعمیم به هواپیماهای شکاری جمهوری اسلامی است، تصریح کرد: فکور، یک موشک هوا به هوای راداری میانبرد است که براساس آخرین فناوری های روز دنیا طراحی و ساخته شده است.

وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با بیان اینکه موشک هوا به هوای فکور توسط هواپیماهای جنگنده شلیک می شود، خاطرنشان کرد: این موشک می تواند با انواع مختلف جنگنده های مهاجم در محدوده عملیاتی خود درگیری داشته باشد.

وی با قدردانی از تلاش و همت متخصصان زبده و کارآمد سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در طراحی و تولید این موشک تاکید کرد: بدون تردید راه اندازی خط تولید این موشک که ناشی از رویکرد تحقیق، نوآوری، توسعه و تولید بر مبنای نیاز نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته ضمن توانمندسازی نیروهای مسلح، گام موثری برای افزایش قدرت دفاعی و بازدارندگی موثر محسوب می شود.

وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با بیان اینکه امروز جمهوری اسلامی ایران به جمع سازنده های موشک هوا به هوا پیوست، اضافه کرد: برخی کشورها صرفاً تکنولوژی را وارد می کنند، ولی امکان ارتقاء، بهنیه و تولید نسخه های جدید را ندارد، اما کشوری سازنده مانند جمهوری اسلامی ایران می تواند بنا به نیاز خود با توجه به پیشرفت علم و فناری، نسخه های جدیدی را از این نوع موشک تولید کند و بحمدالله در بازدیدی که امروز به همراه جمعی از فرماندهان عالیرتبه نیروی هوایی ارتش از خط تولید داشتیم، ساخت انبوه موشک فکور از همین به حول قوه الهی امروز آغاز شده است.

وی با بیان اینکه این دستاورد مهم موجب افزایش توان دفاعی و بازدارندگی جمهوری اسلامی خواهد شد، گفت: امروز در محیطی زندگی می کنیم که دشمنانی وقیح و انسان های شروری مانند حاکمان امروز آمریکا و بعضی اذنابش اطراف ما هستند که جز زبان زور چیز دیگری نمی فهمند.

حاتمی با بیان اینکه تهدید قاطعانه در برابر تهدید دشمنان ایران اسلامی راه دیگری نیست، اظهار کرد: دشمنان تصور می کنند می توانند ملت ایران را از منابع و منافع بحق خودشان محروم کنند، اما غافل از اینکه در برابر زورگویی و تحریم آنها با تمام توان خواهیم ایستاد و ملت ایران ثابت کرده که پاسخ هر متکبر و زیاده خواهی را قاطعانه می دهد.

وی تاکید کرد: این خیال باطلی است که دشمنان تصور کنند می توانند ملت خود را در رفاه و آسایش نگه دارند و ملت بزرگ ایران را از منابع خود محروم کنند و اما زهی خیال باطل که این رویا حتما تعبیر نخواهد شد.

وزیر دفاع تسلیم ملت ایران با تحریم های ظالمانه را تصور باطلی دانست و گفت: در این مسیر نه تنها تسلیم نخواهیم شد بلکه با تمام توان و بهره گیری از ظرفیت های بومی و تکیه بر قابلیت های سرشار خدادادی در مقابل این تحریم ها خواهیم ایستاد و از منافع حیاتی جمهوری اسلامی و رفاه ملت ایران با تمام وجود دفاع خواهیم کرد.

حاتمی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران به حکم عقل و منطق روز به روز به توان دفاعی برای تامین امنیت ملی و دفاع از منافع ملی خود می افزاید و در این مسیر از کسی اجازه نمی گیرد، گفت: افتتاح این خط تولید و دستاورد مهم دفاعی که حاکی از اوج پیشرفت فناوری روز دنیا است نشان داد كه هيچ سدی جلودار عزم و اراده ملت ایران اسلامی در حوزه دفاعی نخواهد بود و همان طور که فرمانده معظم کل قوا فرمودند، هر نوع تهدیدی را در همان سطح پاسخ قاطع خواهیم داد.

وی این دستارد مهم را یکی از گام های لازم برای حفظ و ارتقای قدرت دفاعی کشور دانست و در پایان به ثمر نشستن این دستاورد ارزشمند را به محضر فرماندهی معظم کل قوا، ملت شریف ایران و نیروهای مسلح تبریک گفت و از همه متخصصان و مدیران سختکوشی که در تحقق آن ایفای نقش کردند تشکر و قدردانی کرد.

 

منبع:https://www.yjc.ir/fa/news/6607727/قاطعانه-به-هر-نوع-تهدیدی-پاسخ-خواهیم-داد

1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites
موشک فکور

نکته مهم پس از رونمایی «فکور»، امکان توسعه نمونه ضد کشتی و ضد رادار بر اساس آن است که با توجه به برد کافی و سرعت پروازی مافوق صوت، می تواند پلتفرم مناسبی برای رسیدن به موشک ضد کشتی و ضد رادار باشد.

به گزارش سرویس دفاع و امنیت مشرق، با رقم خوردن نتایج نبردهای هوایی ویتنام، هر چند توپ ها دوباره جایی برای خود باز کردند اما دو نوع موشک حرارتی و راداری تسلیحات اصلی در نبرد هوا به هوا شدند. موشک های راداری در ابتدا وابسته به امواج رادار ارسالی از هواپیمای شلیک کننده بودند. این امواج با برخورد به هدف، بازمی گشت و یک جستجوگر (سیکر) با دریافت این امواج و ردیابی محل بازتاب به محل هدف چه ثابت و چه متحرک، پی برده و با تکرار شدن این فرایند و اصلاح مسیر، خود را به هدف می رساند. این روش هدایت "آشیانه یابی نیمه فعال راداری" است که امروزه هم در موشک های بسیاری مشاهده می شود.

با پیشرفت صنعت الکترونیک و ساخت تجهیزات مورد نیاز رادارها در ابعاد و وزن مطلوب انواعی از موشک‌های هوا به هوا که متکی به رادار داخل موشک بودند، ساخته شد. در واقع رادار خود موشک کار ردگیری هدف و فراهم کردن اطلاعات لازم برای تصحیح مسیر برای رسیدن به هدف را انجام می دهد. به این نوع موشک ها "فعال راداری" گفته می شود که به دلیل سامانه های بکار رفته در آن، قیمت بالاتری دارند اما مزیت های راهکنشی بالایی نیز به دنبال دارند . در موشک نیمه فعال، هواپیمای شلیک کننده باید تا زمان اصابت موشک به هدف به سمت هدف جهت گیری داشته و توان ردگیری رادار خود را روی آن متمرکز کند. این باعث محدودیت عملکردی برای جنگنده در این مدت شده و خود آن را در معرض آتش دشمن قرار می دهد. در عوض موشک فعال راداری پس از مدتی از اطلاعات ارسالی از هواپیما بی نیاز شده و این امکان را بوجود می آورد که جنگنده محل را ترک کند. از این رو به موشک های فعال راداری، "شلیک کن-فراموش کن" هم می گویند.

نوع دیگر هدایت راداری، روش "غیر فعال" یا پسیو (passive) است که موشک با دریافت امواج رادار هواپیمای دشمن و اجرای فرایند آشیانه یابی، محل ارسال امواج و در واقع هواپیمای دشمن را یافته و خود را به آن می رساند. این روش هرچند تا حدودی کمتر نیاز به سخت افزارهای راداری و الکترونیکی دارد و در دسته شلیک کن-فراموش کن هم قرار می گیرد اما در صورت خاموش شدن رادار هدف، موشک سرگردان شده و از دست می رود. موشک های هوا به هوای زیادی مبتنی بر این روش هدفیابی ساخته نشده است .پیش از انقلاب اسلامی، ایران از موشک های آشیانه یاب حرارتی AIM-۹ سایدویندر در گونه های مختلف برای هواپیماهای جنگنده خود استفاده می نمود. برخی اسناد واردات سلاح به ایران در دوره ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ نشان می دهد که ۷۰۰ فروند AIM-۹B برای جنگنده های F-۸۶ و F-۵A، ۴۰۰ فروند گونه E برای جنگنده F-۴D، و در مجموع ۱۹۸۸ فروند از گونه های J/P در سه مقطع زمانی برای جنگنده های F-۵E تایگر، F-۴E فانتوم و F-۱۴A تامکت از آمریکا خریداری شده بود.

سایدویندر گونه J دارای طول حدود ۳.۰۵ متر، قطر ۱۲.۷ سانتیمتر، جرم کل ۷۷ و جرم سرجنگی ۴.۵ کیلوگرم و برد اسمی ۱۴.۵ یا ۱۸ کیلومتر و سرعت بیشینه ۲.۵ ماخ بود. همه گونه های سایدویندر در اختیار ایران باید از سمت عقب هدف و روی حرارت خروجی موتور آن قفل می کردند. درصد انهدام هدف انواع گونه های موشک سایدویندر در جنگ ویتنام در حدود ۱۸ درصد برای ۴۵۲ موشک شلیک شده بود. موشک دیگر هوا به هوای ایران AIM-۷ اسپارو نام داشت. این موشک از نوع نیمه فعال راداری بود. اسناد فوق نشان می دهد ۱۲۵ فروند از گونه C موشک فوق برای تجهیز جنگنده F-۴D فانتوم خریداری شد هر چند که اسنادی از به کارگیری عملیاتی موشک فوق روی این گونه از فانتوم در دست نیست. همچنین ۱۲۱۶ فروند اسپارو گونه E-۲ در دو قرارداد برای استفاده در جنگنده F-۴E و F-۱۴A خریداری شد. البته قرار بود برای جنگنده اف-۱۴ گونه E-۴ موشک اسپارو که به طور خاص برای این هواپیما توسعه یافته بود خریداری شود که تا پیش از انقلاب به کشور وارد نشد. موشک اسپارو گونه E-۲ دارای جرم کل ۲۰۵ و جرم سرجنگی ۳۰ کیلوگرم، طول ۳.۶۶ متر، قطر ۲۰.۳ سانتیمتر، سرعت بالای ۳ ماخ و برد نهایی اسمی ۴۴ کیلومتر بود.

اما کارامدترین موشک هوا به هوای ایران و شاید حتی جهان در آن دوره، موشک AIM-۵۴ فینیکس بود که نخستین موشک هوا به هوای فعال راداری دنیا نیز محسوب می شود. این موشک قدرتمند که در ۱۹۷۴ وارد خدمت شد. نام موشک از داستان پرنده اساطیری یعنی ققنوس گرفته شده است. این موشک بر مبنای طرح های رد شده موشک های دوربرد هوا به هوای ایگل و فالکون برای دفاع از ناوگان دریایی در برابر موشک های کروز ضدکشتی و بمب افکن های دوربرد شوروی سابق طراحی شد. فینیکس که ده‌ها سال عنوان‌دار دوربردترین موشک هوا به هوای آمریکا نیز بود به همراه رادار و سامانه کنترل آتش "AWG-۹" قابلیت منحصر درگیر شدن همزمان با ۶ هدف مختلف را پیدا کرد که حتی امروز هم اغلب جنگنده ها از چنین قابلیتی بی بهره هستند. این توانمندی نخستین بار در هواپیمای اف-۱۴ تامکت به صورت عملیاتی درآمده و مقدمات تبدیل این رهگیر دوربرد را به یکی از بی نظیرترین هواپیماهای شکاری دنیا فراهم کرد.

این موشک پس از شلیک به هدفی در مسافت های دور با استفاده از سامانه های هدایت درونی بخش زیادی از مسیر را طی کرده و در فاز بعدی با روش هدایت نیمه فعال به سمت هدف رفته و در فاز نهایی با استفاده از رادار خود وارد فاز هدایت فعال راداری می شود. در مسیرهای متوسط موشک خیلی زود تحت هدایت نیمه فعال و سپس فعال راداری قرار می گیرد. پروفیل پرواز موشک نیز بسته به فاصله تا هدف در دو نوع مستقیم یا حمله از بالا بود. در پروفیل حمله از بالا موشک ابتدا شروع به اوجگیری کرده و سپس با رسیدن به محدوده خاصی از هدف وارد فاز شیرجه روی آن می شود. این شیوه حمله به هدف از بالا، احتمال فرار موفق هدف از دست موشک را به شدت کاهش می دهد.

2300543.jpg نمای گرافیکی برش خورده موشک فینیکس


موشک فینیکس حدود ۴ متر طول، ۳۸.۱ سانتیمتر قطر و ۹۲.۵ سانتیمتر دهانه بال دارد. این موشک ۴۵۳ کیلوگرمی به سرعت ۴.۳ ماخ (حدود ۱۴۱۳ متر بر ثانیه در ارتفاع ۳۰۰۰ متری) دست یافته و برد نهایی آن در منابع ۱۵۰ تا ۱۸۵ کیلومتر عنوان شده است. این موشک از سرجنگی ۶۰ کیلوگرمی ترکشی-انفجاری شدید برخوردار است که شعاع انهدامی بیش از ۵ تا ۱۵ متر به آن می دهد.

هواپیمای اف-۱۴ و سلاح اصلی آن یعنی موشک فینیکس در سال ۱۳۵۴ وارد کشور شد. در مستندات تاریخی همواره یکی از دلایل مطرح شده برای خرید این رهگیر گرانقیمت که گرانتر از قیمت نیز به ایران فروخته شد مقابله با نفوذ هواپیماهای بلندپرواز و بسیار سریع میگ-۲۵ شوروی بود که برای عملیات شناسایی تا عمق زیادی در ایران نفوذ می کردند. با انهدام حداقل یک پهپاد هدف BQM -۴۳E در ارتفاع ۵۰ هزار پا(حدود ۱۵ کیلومتری) تا حد زیادی از این عملیات ها کاسته شد. به جز دو فروند از ۷۹ تامکت که در اثر سانحه از بین رفته بودند و تعدادی موشک فینیکس از حدود ۲۸۴ فروند تحویل شده به ایران که شلیک شده بودند مابقی این دارایی های ارزشمند در اختیار نیروی هوایی بود.

2300548.jpg
تصویری که از آن به عنوان اولین شلیک فینیکس در کشور یاد می شود

پس از به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و خنثی شدن توطئه های پس دادن تامکت های نیروی هوایی به آمریکا و فروش آنها به کانادا، روند عملیاتی نگهداشتن این جنگنده با افت و خیزهایی همراه بود اما موشک های فینیکس هنوز به انتهای عمر انبارداری خود نرسیده و با وجود اینکه آمریکایی فینیکس های فروخته شده به ایران را با کیفیت کمتری نسبت به نمونه های تحویل شده به نیروی دریایی شان مونتاژ کرده بودند همچنان آماده بودند.

 

دوران جنگ تحمیلی و کارنامه ققنوس ها

نیروی هوایی ارتش با استعداد فوق وارد جنگ تحمیلی ۸ ساله عراق علیه ایران شد و با تمام قوا در عملیات های هوا به هوا و هوا به سطح توسط خلبانان و پرسنل فنی خود شرکت کرد. به جز موشک حرارتی که در اختیار انواع جنگنده های نیروی هوایی ارتش بود و شکارهای متعددی را ثبت نمود، موشک های اسپارو و فینیکس هم نقش خود را در جنگ داشتند که از این میان فینیکس به دلیل ویژگی های برتر خود که با توانمندی های اف-۱۴ تامکت در هم آمیخته شده بود به موفق ترین و مشهورترین موشک هوا به هوا در ایران تبدیل شد. بیش تر شکارهای هوایی تامکت ها در ایران توسط این موشک رقم خورد. البته این مسئله، دلایل فنی نیز در کارایی نچندان مطلوب سایدویندر و اسپارو در دست تامکت داشت زیرا این دو موشک در گونه های موجود در ایران، هماهنگی کامل با اف-۱۴ نداشتند.

به صورت استاندارد کارخانه ای، گونه E-۴ موشک اسپارو برای جنگنده تامکت در نظر گرفته شده بود که تا پیش از انقلاب به ایران تحویل نشد در نتیجه عدم هماهنگی کامل اسپاروهای موجود در کشور با تامکت سبب کاهش کارایی عملیاتی این موشک در دست تامکت در دوران جنگ شد زیرا پارامترهای ثبت شده از عملکرد موشک در رایانه هواپیما و سامانه کنترل آتش با پارامترهای موشک E-۲ که عملاً در دست اف-۱۴ بود تفاوت داشت. با این وجود پیروزی های هوایی متعددی نیز توسط اسپارو و تامکت در جنگ ثبت شد. بنا بر اسناد موجود اولین شکار موشک فینیکس در جنگ روز ۲۶ شهریور ۱۳۵۹ یعنی ۵ روز قبل از آغاز حمله سراسری عراق به ایران و چند ماه پس از تجاوزهای گاه و بی گاه نیروی هوایی عراق به ایران انجام شد.

موشک فینیکس در دست خلبانان ماهر و از جان گذشته هواپیمای شکاری رهگیر اف-۱۴ شاهکارهای متعددی را ثبت نمود از جمله انهدام ۳ هواپیمای عراقی از یک دسته پروازی ۴ فروندی تنها توسط یک موشک، انهدام جنگنده پرسرعت و ستودنی میگ-۲۵ و نیز انهدام موشک های کروز ضد کشتی اگزوسه فرانسوی و C-۶۰۱ چینی. در منابع خارجی دستکم ۷۸ پیروزی هوایی کسب شده توسط هواپیمای اف-۱۴ تامکت های نهاجا را به موشک فینیکس نسبت می دهند. آمریکا به عنوان سازنده هواپیمای اف-۱۴ و موشک فینیکس در جنگ های مختلف خود موفق به ثبت حتی یک پیروزی هوایی با موشک فینیکس تا زمان بازنشستگی آن در سال ۲۰۰۴ نشد.

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با تلاش متخصصان داخلی و تهیه قطعات یدکی موفق شد همواره تعدادی از موشک های فینیکس را تا انتهای جنگ عملیاتی نگه دارد؛ حرکتی که با پایان جنگ و فعالیت بیش از پیش جهاد خودکفایی ادامه پیدا کرد. اما ریشه شایعات مربوط به تمام شدن موشک های فینیکس ایران و کُند شدن یکی از سلاح های بُرّنده نهاجا به همان سالهای جنگ بازمی گردد.

 

پروژه سجیل و جایگزینی موشک کمیاب

در مجموع مسائل فوق از یک سو و کاهش ذخیره موشک های فینیکس عملیاتی هم به دلیل تعداد کم آنها و فشار بی امان نیروی هوایی عراق بر پهنه وسیع ایران و مشکلات فنی در مورد عملیاتی نگهداشتن فینیکس ها سبب شد تا فرماندهان نیروی هوایی ارتش به فکر چاره باشند. مشکل عمده در عملیاتی نگهداشتن فینیکس عدم دسترسی به روغن های خنک کاری بود که باید برای این موشک استفاده می شد. این امر سبب کاهش تعداد موشک های عملیاتی فینیکس شده بود. در نتیجه نهاجا این ایده را دنبال کرد که از موشک های سطح به هوای موجود برای رفع نیاز موشک هوا به هوا در اف-۱۴ استفاده کند که از بین موشک RIM-۶۶ استاندارد و MIM-۲۳ هاوک، دومی انتخاب شد. به کارگیری موشک هاوک یک از شواهد اتمام، کاهش شدید یا مشکلات عمده موشک فینیکس در ایران بود در حالی که تفسیر منصفانه تر می تواند این باشد که این پروژه برای پیشگیری از وقوع چنین مسئله ای به انجام رسید.

این پروژه توسط تیم داخل نهاجا در سال ۱۳۶۴ و با نام سجیل آغاز شد و با تلاش شبانه روزی و البته تسلط قبلی این افراد به تمام دانش موجود از موشک هاوک و جنگنده اف-۱۴، در مدت بسیار کوتاهی موفق به انجام پروژه شدند.

غیر از پروژه سجیل، اقدام دیگری نیز در سال های قبل از شروع این پروژه برای تجهیز جنگنده اف-۴ ئی فانتوم به موشک استاندارد شده بود. هدف از به کار گیری موشک استاندارد روی سامانه هاوک، مقابله با میگ-۲۵ های بلندپرواز عراقی بود و با توجه به اینکه زمینه ای برای هماهنگ سازی استاندارد با فانتوم وجود داشت، سعی شد تا با کمک این موشک که مشخصات پروازی بسیار بهتری نسبت به اسپارو داشت، سلاحی برای مقابله با فاکسبت های عراقی برای اف-۴ ایجاد شد. در یکی از حملات میگ-۲۵ عراقی به تهران، فانتوم مسلح به موشک استاندارد برای مقابله با آن اقدام کرد که موشک به سمت هدف جهت گرفته و به نزدیکی آن رسید اما موفق به اصابت به هدف نشده و با فاصله اندکی از کنار میگ عراقی عبور کرد. گفته می شود این موشک در یک پرواز عملیاتی دیگر موفق به ساقط کردن یک جنگنده عراقی شده است. در هر صورت به دلایل نامشخصی موشک استاندارد به عملکرد قابل اطمینانی در نقش هوا به هوا روی اف-۴ دست پیدا نکرده و این جنگنده قابل را از ایفای نقش مؤثرتر در دفاع هوایی کشور با موشک های راداری ناکام گذاشت.

 

و اما پس از دفاع مقدس

با پایان یافتن دوران ۸ ساله جنگ و شروع آتش‌بس با عراق، نیروی هوایی ارتش که تجربه تقریباً منحصر به فردی از نبردهای سنگین هوایی کسب کرده بود به دنبال بازسازی خود برآمد. خرید هواپیمای جنگنده اف-۷ از چین در دوران جنگ تحمیلی شروع شده بود هر چند که پس از پایان جنگ عملیاتی شد. این جنگنده با خود موشک هوا به هوای حرارتی PL-۷ را به همراه آورده بود. این موشک نسخه چینی موشک "آر-۵۵۰ مجیک" محسوب می شد. این موشک دارای طول ۲.۷۴ متر، قطر ۱۵.۷ سانتیمتر، جرم کل ۸۹ و جرم سرجنگی ۱۲.۵ کیلوگرم  بوده و به سرعت ۲.۵ ماخ می رسد. برد آن نیز بین ۵۰۰ متر تا ۱۲.۵ کیلومتر عنوان شده است.

خرید دیگر از شوروی واپسین روزهای عمر آن انجام شد که مربوط به هواپیمای رهگیر میگ-۲۹ بود. این هواپیمای جنگنده نیز با خود موشک های برد کوتاه حرارتی R-۶۰ آفید، R-۷۳ آرچر و موشک میان برد راداری R-۲۷ آلامو را به همراه آورده بود. R-۶۰ موشکی با طول ۲.۰۹ متر، قطر ۱۲۰ میلیمتر، جرم کل ۴۳.۵ و جرم سرجنگی ۳ کیلوگرم بوده و به برد ۸ کیلومتر و سرعت ۲.۷ ماخ رسیده و قابلیت درگیری با هدف از تمام زوایا را دارد. موشک R-۷۳ دارای طول ۲.۹۳ متر، قطر ۱۶۵ میلیمتر، جرم کل ۱۰۵ و جرم سرجنگی ۷.۴ کیلوگرم بوده و به سرعت ۲.۵ ماخ و برد ۳۰ کیلومتر می رسد. موشک میانبرد هدایت راداری R-۲۷R نیز دارای طول ۴.۰۸ متر، قطر ۲۳۰ میلیمتر، جرم کلی ۲۵۳ و جرم سرجنگی ۳۹ کیلوگرم بوده، به سرعت بیش از ۴ ماخ و برد نهایی ۴۲.۵ تا ۷۳ کیلومتر بسته به شرایط دست پیدا می کند.

هواپیمای بمب افکن ضربتی سوخو-۲۴ و پشتیبانی نزدیک سوخو-۲۵ نیز در فهرست خریدهای ایران پس از جنگ بود که موشک آفید را به کار می گرفتند. بی شک موشک R-۷۳ و R-۲۷ جزء سلاح های هوا به هوای ارزشمند برای کشورمان محسوب می شدند خصوصاً آرچر در رده موشک های برد کوتاه به اذعان کارشناسان خارجی جزء برترین موشک ها محسوب می شود و در اوائل دهه ۱۹۹۰ شاید بهترین موشک نیز بود.

با توجه به برتری های این موشک ها نسبت به سایدویندر و اسپاروهای موجود، نیروی هوایی ارتش تصمیم به هماهنگ سازی موشک های هوا به هوای جدید شرقی با هواپیماهای جنگنده غربی موجود گرفت. این برنامه ها با توجه به اعتماد به نفس حاصل از فعالیت های فنی انجام شده در دل جنگ برای هماهنگ سازی موشک های سطح به هوای هاوک و استاندارد تعریف شده و برخی از آنها تا میانه دهه ۱۳۷۰ انجام شده و برخی در اوائل دهه ۱۳۸۰. این برنامه ها شامل نصب موشک های آفید و PL-۷ روی اف-۵، نصب موشک آرچر روی اف-۴ و نصب هر سه موشک روسی آفید، آرچر و آلامو روی اف-۱۴ بود.

با توجه به اهمیت جنگنده رهگیر اف-۱۴ برای مأموریت های دفاع هوایی از کشور، بدیهی است که نیروی هوایی برای تأمین تسلیحات جدید و به روز برای این جنگنده نیز از طریق به کارگیری موشک های جدید روسی اقدام کرده باشد. بنا گفته امیر عطاءالله بازرگان از مسئولین اسبق جهادخودکفائی نیروی هوایی ارتش، هماهنگ سازی هر سه موشک روسی R-۶۰، R-۷۳ و R-۲۷ با جنگنده تامکت در دستور کار بوده است. هماهنگ سازی موشک راداری R-۲۷ با اف-۱۴ تحت پروژه ای به نام طوفان در اوائل دهه ۱۳۸۰ آغاز شده اما برخی منابع حکایت از متوقف شدن این پروژه پس از چند وقت دارند.

 

تکمیل پروژه سجیل چه شد؟

با عملیاتی شدن موشک هاوک روی جنگنده اف-۱۴ تحت پروژه سجیل، کارهای تکمیلی روی آن ادامه داشته و با تدوین مستندات علمی و آزمایش های متعدد انجام شده روی این موشک در قالب یک طرح مدون، معاونت تحقیقات و خودکفائی نهاجا موفق به کسب رتبه دوم تحقیقات کاربردی در طرح های ویژه در دوره هشتم جشنواره بین المللی خوارزمی در سال ۷۳ شد.

با اجرای برخی کارهای تکمیلی در این زمینه خبر آزمایش مجدد پروژه سجیل در رزمایش بزرگ ضربت ذوالفقار ۱۳ شهریور ۱۳۸۵ در منطقه شمالغرب کشور منتشر شد. همچنین برخی گمانه زنی ها حاکی از آن بود که پس از رونمایی از موشک های پیشرفته شاهین در اوائل بهار سال ۱۳۸۸، این موشک نیز توسط اف-۱۴ در همین قالب پروژه سجیل قابل به کار گیری بوده است. عملیاتی بودن پروژه سجیل در دهه ۸۰ نشان می داد نیازی که زمینه اجرای آن را شکل داده بود همچنان وجود داشت یعنی کمبود موشک هوا به هوای راداری فراتر از میدان دید (فامد) در جنگنده اف-۱۴.

 

فکور هم آمد

پس از پایان جنگ نیز با تلاش در جهت رفع مشکلات، کارایی این موشک روی تامکت از برخی جهات بهبود داده شد تا میزان نیاز به فینیکس در بردهای عنوان شده کاهش یابد. بحث وخیم بودن وضعیت عملیاتی موشک فینیکس با کمتر شدن نمایش این موشک در رژه ها و رزمایش ها بیشتر قوت گرفتن هر چند که نمونه تمرینی آبی رنگ این موشک پای ثابت بسیاری از نمایشگاه هایی بود که اف-۱۴ تامکت در آن حضور می یافت. از این رو برخی تصور کردند یکی از سلاح های بُرّنده نهاجا برای همیشه کند شده است.

2300545.jpg نمونه تمرینی فینیکس


از سوی دیگر از برخی منابع داخلی تلاش برای تهیه و ساخت قطعات و حتی ساخت خود موشک AIM-۵۴ شنیده می شد، مطلبی که در دهه ۷۰ و تا اواخر دهه ۸۰ شمسی هرگز مورد تأیید رسمی قرار نگرفت. اما بالاخره شواهدی نشان از عملیاتی شدن تمام فینیکس ها و حتی ساخت نمونه داخلی آن با فناروی های روز توسعه یافته در کشور دارد .در منابع خارجی نیز مطالبی مبنی بر فعال شدن مجدد فینیکس ها و ساخت داخلی آن به چشم می خورد. گزارش مشاهدات خلبانان آمریکایی در حال گشت زنی از تامکت های مسلح به فینیکس در پرواز روی خلیج فارس یکی از این موارد است.

آنچه می توانست در اوائل دهه ۱۳۹۰ ساخت موشکی به پیچیدگی فینیکس را با اتکا به توانمندی های بومی به اثبات برساند نگاهی به چند پروژه موشک های پدافند هوایی از سال های دور تا آن روز و همچنین بحث عملیاتی نگه داشتن، ارتقاء و بهسازی رادار AWG-۹ خود اف-۱۴ باشد که باید گفت حتی از در دوران جنگ آغاز شده و به عنوان مثال گفته می شود جایگزینی یکی از قطعات مورد نیاز این رادار با نمونه تهیه شده توسط متخصصان داخلی سبب کاهش وزن ۱۰ کیلوگرمی در این رادار شده بود. همانطور که ذکر شد به کارگیری موشک سطح به هوای هاوک روی اف-۱۴ آن هم در سال های پرمشغله جنگ تحمیلی کار بسیار مهمی بود. در واقع دو سامانه هاوک و AWG-۹ که اشتراک خاصی نداشتند به هم مرتبط شده و قابل استفاده در عملیات آن هم در جنگ شدند. این مسئله نشان دهنده میزان اشراف متخصصان نهاجا به هر دوی این سامانه ها داشت. چیزی که تا مدتها بعد هم برخی آن را باور نکرده بودند.

مشابه فعالیت پروژه سجیل برای موشک استاندارد نیز با سه رویکرد سطح به هوا در ترکیب با سامانه هاوک، هوا به هوا و نیز هوا به سطح در ترکیب با جنگنده اف-۴ ئی فانتوم در دل دوران جنگ به انجام رسید. بعدها نیز بهسازی های این موشک تحت عنوان فجر و چند سال بعد تحت عنوان محراب به انجام رسید. شاید مهمترین برنامه موشک های ضداهداف هوایی کشور که اعلام شده است ساخت سامانه مرصاد و موشک های شاهین/شلمچه باشد. این سامانه که بر پایه سامانه پدافند هوایی موشکی هاوک ساخته شده تماماً دیجیتال، دارای سامانه های پیشرفته هدفگیری و الگویتم های هوشمند، بومی و شاید منحصر به فرد ردگیری هدف است.

2300568.jpg بخشی از اجزاء موشک های شلمچه (چپ) و شاهین (راست)

 

در تصاویر منتشر شده از موشک های این سامانه نیز خبری از اجزای قدیمی موشک های هاوک نیست بلکه سامانه ای دیجیتالی و آنتن های مسطح آرایه ای که حتی با آنتن رادار موجود در موشک فینیکس هم متفاوت است نشان از یک جهش در این زمینه دارد. هر چند این دو موشک دارای هدایت نیمه‌فعال راداری هستند اما ساخت تجهیزات راداری که قابل به کار گیری در موشک باشند موفقیتی بزرگ است که قطعاً زمینه مناسبی برای رسیدن به سامانه های فعال راداری محسوب می شود. به علاوه سایر اجزای موشک نیز همچون سازه، بدنه، فیوز و سرجنگی، سامانه های ناوبری، هدایت و کنترل نیز در این موشک ها بومی است که فناوری های بکار رفته در آنها بسیار بیشتر از سامانه هدفگیری راداری قابل توسعه در موشک های ضدهوایی دیگر است.

باید توجه داشت که توانایی کشور تا آن مقطع هم در زمینه طراحی و هم تولید انبوه چند نسل سوخت جامد، مواد مقاوم در برابر حرارت حتی تا سرعت های بالای ۱۰ ماخ و زیرسامانه های مخابراتی و جنگ الکترونیک در سایر برنامه های موشکی کشور اثبات شده بود. ضمن اینکه در همان زمان پروژه های سامانه های پدافند هوایی موشکی پیشرفته مانند باور-۳۷۳ و موشک های صیاد-۲ و نیز انواع موشک های طائر-۲ نیز در جریان بود که خود نشان از کار جدی بر روی سامانه های مورد نیاز در موشک های ضد اهداف پرنده داشت. شاید مهمترین نکته ای که موجب تردید ناظران در توانایی ایران پیرامون تولید موشک مشابه فینیکس می شد بحث سامانه هدایت فعال راداری بود که البته به نظر می رسد گلوگاه پروژه نیز همین مورد بوده زیرا روی سایر اجزاء قبلاً در موشک هایی مانند شاهین/شلمچه و نیز صیاد-۲ کار شده بود. نکته مهم دقیقاً همین‌جا است که اتفاقاً به دلیل وجود تجربه های قبلی ذکر شده، وجود تنها یک گلوگاه که آن هم بحث سامانه هدایت فعال راداری است موجب تمرکز نخبگان و مدیریت بر روی همین مورد برای رسیدن به نتیجه مطلوب شده و در این راستا از تجربیات بهینه سازی انواع رادارهای هواپایه و نیز توسعه رادارهای پیشرفته زمین پایه به صورت مؤثری استفاده شده است.

2300542.jpg اجزای موشک فینیکس


این موارد مجموعاً می توانست برای تحلیلگران منصف، اثباتگر خوبی برای وجود فناوری های مختلف لازم برای طراحی و ساخت یک موشک هوا به هوا نه تنها در سطح فینیکس بلکه پیشرفته تر و مطمئن تر از آن باشد. موشکی که سطح توانمندی تامکت ها برای دفاع هوایی دوربرد را نسبت به زمان فعلی در وضعیت مطلوبی قرار می داد. خصوصاً فناوری طراحی و ساخت رادار فعال برای فاز نهایی این موشک شاید یکی از گلوگاه های اصلی این پروژه بوده باشد.

بالاخر در ۲۳ شهریور ۱۳۸۹ مصاحبه امیر "عزیز نصیرزاده"، معاون هماهنگ کننده وقت نیروی هوایی ارتش، آب پاکی را روی دست همه ناظران و تحلیلگران داخلی و خارجی ریخته و گمانه زنی های باورمندان نسبت به توانایی های فنی و صنعتی بومی را به واقعیت تبدیل کرد. وی در این مصاحبه خبر از در جریان بودن پروژه هایی برای ساخت و تولید بومی موشکی مشابه اما با قابلیت های بیشتر از فینیکس خبر داد. وی تصریح کرد «به هرحال هرچیزی را که بخواهیم بسازیم باید الگویی داشته باشیم، در اینجا هم ممکن است که از روی موشک "فینیکس" الگو برداری کرده باشیم البته الگوبرداری ازعلم فیزیک والکترونیک بکار گرفته شده در آن،  اما با این وجود پروژه ما کاملا بومی است.»

2300550.jpg نمایش اجزاء داخلی موشک فینیکس

اولین شواهد در این زمینه به رژه ۲۹ فروردین سال ۱۳۹۰ باز می گردد. یک تیر موشک فینیکس در کنار موشک ضد رادار دوربرد KH-۵۸ که آن نیز بدست متخصصان داخلی بهسازی شده بود روی کفی یک تریلر و تحت عنوان تسلیحات هواپایه بهینه شده در معرض دید عموم قرار گرفت در حالی که ظاهری کاملاً نو داشته و نوشته ها و علائم روی مطابق سبک جدید نیروی هوایی بود اما نام موشک با شماره سریال مجهول و با سبک نگارش متفاوت از فینیکس های معمول، ثبت شده بود در حالی که موشک های خریداری شده از آمریکا حتی نمونه های تمرینی به رنگ آبی، شماره سریال خاص خود را دارند. پس از آن در نمایشگاه دستاوردهای نیروهای مسلح در اول تیر ماه همان سال که مورد بازدید مقام معظم رهبری قرار گرفت، فینیکس در کنار اف-۱۴ و برخی تسلیحات هواپایه که یا جدید بوده و یا کاربری آنها به تازگی اعلام شده بود حضور یافت. با توجه به ماهیت نوآورانه و بومی بودن دستاوردهای ارائه شده در نمایشگاه مذکور احتمالات مطرح شده در مورد بومی بودن فینیکس مذکور را بسیار تقویت کرد.

2300544.jpg فینیکس بدون شماره سریال در رژه فروردین ۱۳۹۰

 

پس از آن موشک مشابهی اما این بار بدون وجود مشخصه AIM-۵۴A روی بدنه در رژه ۳۱ شهریور سال ۹۰ به نمایش در آمد که گمانه زنی ها پیرامون ماهیت این موشک و اینکه آیا همان نمونه بومی فینیکس است یا خیر را بیش از پیش تقویت کرد.

2300540.jpg فینیکس یا نمونه بومی آن در رژه شهریور ۱۳۹۰

همچنین تصاویر منتشر شده توسط خلبان نیروی هوایی روسیه که در یک تیم پروازی عازم نمایشگاه هوایی بحرین بودند نشان دهنده مجهز بودن تامکت ها به موشک های AIM-۵۴ بود. رهگیرهای ایرانی که در حال مشایعت این تیم روسی برای عبور از آسمان ایران بودند تماماً مسلح بوده و فینیکس های همراه آنها تعجب کارشناسان خارجی را برانگیخت زیرا هواپیماهای اسکورت کننده قاعدتاً از جمله هواپیمای آماده عملیات و برخوردار از تسلیحات عملیاتی هستند. در سال ۱۳۹۱، موشکی که نمونه بازسازی شده فینیکس یا نمونه بومی آن تلقی می شد در رژه ۲۹ فروردین حاضر و در رژه ۳۱ شهریور غایب بود.

در نهایت اولین خبر رسمی از وضعیت پروژه نمونه بومی فینیکس پس از مدتها توسط سردار سید مهدی فرحی رئیس وقت سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع در یک برنامه زنده تلویزیونی در شب ۲۲ بهمن ۱۳۹۱ اعلام شد مبنی بر اینکه آزمایش موفقیت آمیز موشک فکور-۹۰ به عنوان جدیدترین موشک هوا به هوای ساخت داخل در هفته اخیر از روی هواپیمای اف-۱۴ انجام شده است. تقریباً تمام کارشناسان و تحلیلگران نتیجه گیری کردند که منظور همان نمونه بومی فینیکس است زیرا تنها پروژه در حال اجرای اعلام شده در زمینه هوا به هوا در آن سال ها همین مورد بوده است. قرار گرفتن عدد ۹۰ در کنار نام موشک احتمالاً به دلیل این است که موشک در سال ۱۳۹۰ مرحله مهمی از فرایند خود را به انجام رسانده است.

اما اولین نمایش موشک فکور-۹۰ که به ناظران اجازه مقایسه ظاهری آن با فینیکس آمریکایی را می داد در رژه ۲۹ فروردین ۱۳۹۲ انجام شد. در این سال موشکی شبیه فینیکس اما بدون علائمی روی بدنه در رژه حاضر شد که در تابلوی معرفی آن نام فکور-۹۰ درج شده بود و در کنار یک تیر موشک نصر هواپایه به نمایش در آمده بود.

فکور-۹۰ ایرانی در نگاه اول ابعاد هندسی مشابه فینیکس آمریکایی دارد اما با کمی دقت دو تفاوت در مورد بال ها و بالک های کنترلی آن قابل تشخیص است. بر خلاف فینیکس که بال های اصلی آن در ناحیه ریشه و محل نصب روی بدنه دارای ضخامت زیاد بوده و در قسمت جلو و عقب دارای زاویه های متفاوت نسبت به قسمت مرکزی هستند، بال فکور-۹۰ دارای زاویه یکسان از لبه حمله تا لبه فرار در ناحیه ریشه است، ضمن اینکه تمام سطح بال دارای ضخامت ظاهراً یکسان است.

مورد بعد، محل نصب عملگرهای حرکت دهنده بالک های کنترلی است که در فکور-۹۰ نسبت به فینیکس جلوتر بوده که نشان از تفاوت هایی در محل قرار گیری گلوگاه پیشران سوخت جامد در این دو موشک دارد. تفاوت آشکار دیگر، وجود یک داکت در کنار بدنه فکور-۹۰ است که از ناحیه نزدیک به نوک تا انتهای بدنه کشیده شده است. این داکت در برخی موشک ها برای قرارگیری سیم ها و کابل های ارتباطی بین سامانه هدایت و کنترل با عملگرهای نصب شده برای حرکت دادن بالک ها است اما در شرایطی استفاده می شود که طراح تصمیم گرفته این کابل و سیم ها را از داخل بدنه عبور ندهد. عبور دادن آنها از داخل بدنه سبب کاهش فضای مؤثر برای جایدهی پیشران سوخت جامد موشک می شود. البته نصب داکت در بیرون بدنه نیز باعث افزایش نیروی مقاوم هوا روی موشک شده و در نهایت باید بین این تأثیر منفی و تأثیر مثبت افزایش پیشران سوخت جامد، براساس مقایسه های کمی، انتخاب صورت گیرد. مشابه این داکت در برخی موشک های دیگر مانند موشک سطح به هوای هاوک و نمونه های ایرانی آن یعنی شاهین و شلمچه نیز دیده می شود.

از سال ۹۲ به بعد موشک فکور-۹۰ به عنوان موشک میانبرد راداری هوا به هوا در رژه های ارتش و نیروهای مسلح همواره حاضر بوده است. در ۳۰ مرداد این سال معاون هماهنگ کننده وقت نهاجا از در دست پیگیری بودن پروژه موشک بومی هوا به هوا بین نیروی هوایی و وزارت دفاع خبر داد. رئیس وقت سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع در اولین همایش تسلیحات هواپایه تصریح کرد که کار تولید موشک هوا به هوای فکور-۹۰ و قادر و نصر هواپایه در ۶ ماه منتهی به مهر ۱۳۹۲ انجام شده. وی همچنین افزود: «این موشک ها در آستانه تولید انبوه قرار گرفته اند و برای توسعه موشک مقصود دفاتر طراحی مشترک بین سازمانی ایجاد شده و از همکاری نیروی هوایی ارتش بهره می بریم.»

معاون آماد و پشتیبانی ستاد کل نیروهای مسلح نیز در همایش فوق ضمن تصریح به پایان رسیدن تمام مراحل موشک فکور-۹۰ آن را موشکی میانبرد توصیف کرد و افزود که دستیابی به سلاح هوا به هوا در ادامه با موشک دوربرد مقصود دنبال خواهد شد. وی پروژه مقصود را "در دست انجام" خواند و خاطرنشان کرد «در سال ۹۲، ۶۰ درصد تحقیقات ما به حوزه هواپایه و سلاح‌های هواپایه اختصاص یافته است.»

در ۲۸ آذر ۱۳۹۲ سخنگوی رزمایش هوایی فداییان ولایت از به کار گیری موشک هوا به هوای ساخت داخل در رزمایش خبر داد. این امر با توجه به آماده تولید بودن موشک فکور-۹۰، نشان از ورود محدود آن به عملیات با شرکت دادن آن در مهمترین رزمایش سالیانه نیروی هوایی ارتش داشت.

جانشین وقت فرمانده نیروی هوایی ارتش در ۳ مهر ۱۳۹۳ از تجهیز تامکت‌های ایرانی به موشک فکور-۹۰ خبر داد. امیر سرتیپ خلبان علیرضا برخور جانشین فرمانده نیروی هوایی ارتش در گفت‌وگو با خبرگزاری دفاع مقدس با اعلام این خبر اظهار داشت: «موشک فکور محصول مشترک وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و نیروی هوایی ارتش است که هم‌اکنون به مرحله تولید رسیده است». وی با اشاره به توانمندی این موشک هوا به هوا گفت: «قابلیت این موشک در رهگیری و انهدام اهداف، در کلاس موشک‌های همتراز خود بوده و مختص جنگنده های اف-۱۴ است.»

فرمانده وقت پایگاه هشتم شکاری اصفهان نیز در ۱۸ بهمن ۱۳۹۳ در مصاحبه ای تصریح کرد که نصب، آزمایش های جدایش و شلیک صحیح و پرواز موشک فکور-۹۰ با موفقیت کامل توسط هواپیمای اف-۱۴ انجام شده و در ادامه تلاش برای افزایش دقت و برد و قدرت تخریب موشک در حال انجام است. وی تصریح کرد که این موشک قابل رقابت با موشک های خارجی بوده و حاصل کار مشترک نیروی هوایی و دانشگاه های کشور و صنعت است.

آخرین خبر مربوط به این موشک در ۲۶ فروردین ۱۳۹۶ اعلام شد که با حضور رئیس جمهور از چند دستاورد هوایی و موشکی از جمله موشک فکور-۹۰ رونمایی شد. این امر با وجود خبرهای فوق مبنی بر در حال استفاده بودن فکور-۹۰ انجام شد. نکته مهم در مورد موشک فکور-۹۰ به نمایش در آمده در این مراسم، تخصیص مشخصه AIMF-۹۰ به این موشک بود که برای اولین بار مشاهده می شد.

2300546.jpg رونمایی از فکور-۹۰ در فروردین سال ۹۶

پس از گذشت حدود ۱۵ ماه در یکم مرداد ۱۳۹۷ خبر افتتاح خط تولید موشک هوا به هوای فکور با حضور وزیر دفاع و جانشین فرماندهی نیروی هوایی ارتش در سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع افتتاح شد. در این مراسم ۶ فروند موشک کامل فکور و نیز تعداد ۵ عدد از بلوک هدایت، کنترل و ناوبری این موشک به نمایش گذاشته شد. یک نکته قابل ذکر در این رونمایی، تخصیص مشخصه AIM-۲۳M به این موشک است که روی بدنه آن قابل تشخیص بوده و بیشتر شبیه به مشخصه موشک سجیل است.

وزیر دفاع در این مراسم اعلام کرد: «پس از طراحی، ساخت و آزمون موفق موشک فکور در سال ۹۶، خط تولید آن با استفاده از توانایی ها و ظرفیت های بومی راه اندازی شده است. موشک هوا به هوای فکور براساس نیاز عملیاتی و با همکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران تولید شده است.» وی در ادامه به نکته بسیار کلیدی اشاره کرد که: «این موشک قابل تعمیم به هواپیماهای شکاری جمهوری اسلامی است، تصریح کرد: فکور، یک موشک هوا به هوای راداری میانبرد است که براساس آخرین فناوری های روز دنیا طراحی و ساخته شده است.»

2300547.jpg فکور نصب شده زیر نمونه پایلون جنگنده اف-۱۴

بر اساس گفته فوق، موشک فکور با هر جنگنده در خدمت دیگر که از نظر راداری قابلیت هماهنگی با فکور را داشته باشد قابل به کار گیری است. این امر علاوه بر تجهیز گسترده هواپیمای رهگیر اف-۱۴ تامکت به عنوان مهمترین شکاری رهگیر کشور، سبب افزایش توان دفاع هوایی با کمک سایر جنگنده های نیروی هوایی ارتش (نهاجا) خواهد شد.

2300541.jpg فکور زیر بال تامکت در یک پرواز آزمایشی

یک گزینه محتمل برای این موضوع، جنگنده بمب افکن اف-۴ ئی فانتوم-۲ موجود در نهاجا است. تا کنون پروژه های متعددی برای بهبود سامانه رادار و کنترل آتش این جنگنده در داخل انجام شده که آخرین مورد آن مربوط به تجهیز رادار آن به آنتن آرایه ای است. در دهه های گذشته نیز برنامه هایی برای افزایش برد کشف و برد ردگیری آن به اجرا در آمده بود. به علاوه این جنگنده با توجه به توان حمل محموله رزمی بالا، به راحتی امکان حمل چندین موشک فکور را دارد که احتمالاً هر تیر از آن جرمی بیش از ۳۰۰ کیلوگرم دارد.

یک نکته دیگر که از تصاویر افتتاح خط تولید فکور قابل برداشت است، حک شدن مشخصه M۱۱۲ به عنوان پیشران سوخت جامد این موشک است. این مشخصه مربوط به پیشران موشک های MIM-۲۳B یا نمونه بهسازی شده موشک سطح به هوای هاوک است که در فاز قدرت، ۵ ثانیه و در فاز اصلی به مدت ۲۱ ثانیه کار می کرد. این موتور ۳۹۵ کیلوگرم جرم داشته که ۲۹۵ کیلوگرم آن مربوط به سوخت جامد می شد. به کارگیری پیشران فوق روی موشک هاوک در زمان خود سبب بهبود محدوده قابل درگیری با اهداف برای آن موشک شد. با توجه به اینکه کشورمان در طراحی و تولید انواع پیشران سوخت جامد مرکب پیشرفته خودکفا است علت به کار گیری نام مشابه پیشران موشک هاوک و البته بازگشت به مشخصه AIM-۲۳ برای فکور مورد سوال است.

2300549.jpg موشک فکور

بنا بر آنچه در رسانه ملی پیرامون مشخصات این موشک اعلام شده، فکور به برد ۱۶۰ کیلومتر و سرعت ۵ ماخ (۵ برابر سرعت صوت معادل حدود ۱۶۴۳ متر بر ثانیه در ارتفاع ۳۰۰۰ متر) دست می یابد. بنا بر این موشک ایرانی فکور یا از پیشران قوی تری نسبت به فینیکس بهره می برد و یا با فناوری های پیشرفته موجود، سبک تر از نمونه آمریکایی ساخته شده است. دمای انبارداری این موشک از منفی ۴۰ تا مثبت ۶۰ و محدوده دمایی که موشک در آن قابل شلیک است از حدود منفی ۳۱.۷ تا مثبت ۵۱.۷ درجه سانتیگراد بالغ می شود. دمای پائین این محدوده معادل ارتفاع پروازی کمی بیش از ۷۰۰۰ متر است. بخشی از این محدودیت دمای شلیک به پیشران سوخت جامد موشک مربوط است و با توجه به سرعت و برد نهایی فکور، قطعاً این موشک نیز همانند فینیکس و احتمالاً پیشتر از آن (به دلیل سرعت بیشینه بالاتر) توانایی حمله به اهداف هوایی را تا چند هزار متر بالاتر از ارتفاع شلیک خود دارد.

"مقصود" هم منتظر رونمایی است

همانطور که اشاره شد برای اولین بار در همایش "ضرورت توسعه تسلیحات هواپایه" در ۹ مهر ۱۳۹۲ از نمونه دوربرد از فینیکس ایرانی با نام مقصود در کنار نمونه میان برد یعنی فکور-۹۰ صحبت شد. معاون وقت تحقیقات صنعتی ستاد کل نیروهای مسلح در این همایش گفت «مقصود، موشک هوا به هوای برد بلند است که پروژه آن در دست اقدام بوده و در آینده نزدیک به بهره برداری می رسد».

رئیس وقت سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع نیز در همین همایش گفت «برای طراحی و ساخت موشک مقصود، دفاتر طراحی مشترک بین سازمانی و نیروی هوایی تأسیس کرده ایم». وی افزود این موشک دارای پلتفرم مشترک است که احتمالا منظور وی، اشتراک پلت فرم مقصود با نمونه میانبرد یعنی فکور-۹۰ بوده است. طبعاً یکی از راهکارهای اصلی افزایش برد موشک، طراحی پیشران متفاوت با فکور-۹۰ است، پیشرانی که قابلیت بالاتری داشته ولی در عین حال حجم و وزن چندان بالاتری نسبت به پیشران فکور-۹۰ نداشته باشد. قاعدتاً زیرسامانه های هدایت و کنترل، سرجنگی، ایمنی و تسلیح و ارتباطی مقصود و فکور-۹۰ می تواند یکسان یا دارای مشابهت بسیار بالا باشد. از این جهت باید امیدوار بود که مقصود در زمان کوتاه تری نسبت به فکور-۹۰ توسعه پیدا کند یا کرده باشد.

تصاویر به نمایش در آمده در قالب بنرهای معرفی دستاوردهای دانشگاه هوایی شهید ستاری در حاشیه نمایشگاه نیروی هوایی ارتش در هفته دفاع مقدس سال ۹۴ نشان می داد، مقصود از پیکربندی مشابه فکور بهره می برد. وزیر دفاع نیز در مراسم افتتاح خط تولید فکور اعلام کرد: «کشوری سازنده مانند جمهوری اسلامی ایران می تواند بنا به نیاز خود با توجه به پیشرفت علم و فناری، نسخه های جدیدی را از این نوع موشک تولید کند.»

2300555.jpg

به نظر می رسد راهکار اصلی در افزایش برد، طراحی پیشران سوخت جامد بزرگتر باشد که ضربه ویژه بالاتر و زمان سوزش بیشتری ارائه دهد. نکته ای باید در اینجا به آن اشاره کرد، امکان توسعه نمونه های ضد کشتی و ضد رادار از موشک های فکور-۹۰ و مقصود است. در واقع با توجه به برد کافی و سرعت پروازی مافوق صوت، این موشک ها می توانند پلتفرم مناسبی برای رسیدن به دو نوع موشک ضد کشتی و ضد رادار با سرعت های بالا باشند که جای آن در بین تسلیحات هواپایه کشور خالی است.

در این صورت می توان انتظار داشت که بر اساس این موشک ها، بتوان موشکی با عملکردی نزدیک به KH-۳۱ روسی به دست آورد. لازم به ذکر است که کار روی جستجوگرهای راداری و آشیانه یاب راداری برای مقاصد ضد کشتی و ضد رادار قبلاً در موشک های هرمز-۱ و ۲ که سرعت پروازی آنها در حدود ۵ ماخ و برد ۳۰۰ کیلومتر است به انجام رسیده و می تواند نقطه شروع بسیار مناسبی برای توسعه نمونه های هواپایه روی بستر فکور و مقصود باشد.

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از تلاش برای ساخت موشک حرارتی برد کوتاه فاطر در دهه ۱۳۷۰ و نیز موشک حرارتی برد متوسط با برد ۴۰ کیلومتر در دهه ۱۳۸۰ و نیز اجرای پروژه های متعدد بهسازی سامانه های موشکی هوا به هوای خود مانند موشک اسپارو که روی جنگنده های اف-۴ فانتوم در رزمایش ها با موفقیت آزمایش نیز شده، با افتتاح خط تولید موشک فکور در سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع، ثمره شیرین یکی از زحمات طولانی مدت خود را برداشت کرد. یقیناً به کار گیری و گسترش این موشک و نمونه های دیگر آن، روی جنگنده های این نیرو به افزایش بیش از پیش اقتدار هوایی کشور چه در برابر هواپیماهای سرنشین دار، چه انواع پهپادها و چه موشک های کروز منجر خواهد شد.

 

منبع:https://www.mashreghnews.ir/news/877196/ققنوس-ایرانی-پس-از-۳-دهه-به-آسمان-رفت-منتظر-موشک-های-ضد-کشتی

1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites

گزارش فارس از مهمترین موشک هوا به هوای ایرانی

پنجه عقاب‌های ایران تیزتر شد

خبرگزاری فارس: پنجه عقاب‌های ایران تیزتر شد

تعداد انبوهی از موشک های هوا به هوای «فکور» به عنوان پیشرفته‌ترین موشک ساخت ایران در این حوزه، تحویل نیروی هوایی ارتش شد.

 

گروه دفاعی خبرگزاری فارس- هواپیماهای جنگنده جهت اجرای موثر عملیات دفاع هوایی برابر اهداف متخاصم، نیازمند تسلیحاتی هستند که در بخش‌های متعددی طبقه بندی می‌شوند، یکی از اصلی ترین این سلاح‌ها، موشک‌های هوا به هوا هستند که از بالاترین سطح تکنولوژی برخوردار بوده و دستیابی به دانش ساخت آنها دشوار است به گونه ای که تنها در اختیار قدرت های طراز اول جهان در حوزه هوافضا قرار داشته و عموم کشورها از نمونه های ساخته شده آنان بهره می‌گیرند مگر آنانکه راه خودکفایی را به اشکال گوناگون دنبال کرده و به ساخته‌های مورد نیاز خود دست یابند.

یکی از اصلی ترین دلایل پیچیدگی دستیابی بومی به چنین تجهیزاتی، نحوه طراحی و تولید آنهاست؛ به گونه ای که علاوه بر بهره گیری از دانش روز جهان، نیازمند تجمیع حساس‌ترین قطعات در قالبی نه چندان بزرگ است که بتواند در حداقل زمان جهت درگیری تجهیز، شلیک و به سمت هدف روانه گردد و بدون هیچ اشکال عملیاتی سوژه خود را به دقت منهدم کند، لذا با توجه به ابعاد مختلف از جمله مانورپذیری، سرعت بالا و کارکرد فوق العاده حساس سامانه های موجود در موشک های هوا به هوا، می توان آنها را لبه تکنولوژی عرصه هوایی دانست که در حال حاضر کشورمان نیز با طراحی نمونه‌ای بنا بر نیازهای موجود به آن دست یافته است که با نام «موشک هوا به هوای میان برد فکور 90» معرفی گردیده و روز گذشته نیز خط تولید انبوه آن افتتاح شد.

* موشک هوا به هوا چیست؟

موشک هوا به هوا به سلاحی گفته می‌شود که با هدف اجرای عملیات درگیری هوایی از جنگنده حامل یا بالگرد رها شده و می‌تواند انواع اهداف پروازی ازجمله هواپیماها، بالگردها و حتی موشک‌های مختلف با وظایف گوناگون را منهدم کند.

سابقه ساخت این تسلیحات به پس از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد که قدرت‌های برتر به فکر تجهیز هواگردهای خود جهت اجرای موفق طرح‌های دفاع هوایی افتادند تا بتوانند علاوه بر ایمن سازی هواپیماهای خودی، به نحو موثر فعالیت یگان‌های هوایی دشمن متخاصم را دچار اختلال کرده و آنها را منهدم کنند، لذا در این عرصه نوظهور، تلاش‌های بسیاری صورت گرفت که منجر به تبلور دانشی نوین در زمان کوتاه و در قالب موشک‌هایی شد که نسبت به نمونه‌های زمین پایه پدافندی از اندازه به مراتب کوچکتری برخوردار بود اما پیچیدگی‌های بسیاری داشتند و هر کشوری توانایی دستیابی به دانش ساخت آنها را نداشت.

این موشک‌ها به صورت کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ نخست: دسته بندی بر اساس نحوه هدایت آنهاست که بر پایه هدایت «حرارتی» و «راداری» استوار است.

در نحوه هدایت حرارتی، موشک با بهره گیری از یک جستجوگر فروسرخ در بخش دماغه، پس از رهاسازی از جنگنده حامل به سمت هدفی که به صورت متمایز در پهنه آسمان گرما تولید می‌کند روانه می‌شود و با آن برخورد می کند،

این موشک جهت نیل به این هدف، قابلیت بهره گیری در فواصل درگیری کوتاه خصوصا نبردهای هوایی نزدیک که با نام «داگ فایت» شناخته می شود را داراست و متکی به دریافت منبع حرارت از موتور جنگنده است که نسبت به محیط اطراف هواپیما دمای بالاتری داشته و جهت مقابله با آن، از فلر یا شراره‌های آتشین استفاده می شود که با رهاسازی انبوه از جنگنده، میدان دید جستجوگر فروسرخ را پر از اهداف کاذب می‌کند، هرچند در نمونه های جدید این موشک‌ها، قابلیت تصویرسازی وجود دارد که پردازشگر موشک با تطبیق تصویر دریافتی و تایید هدف اصلی می تواند از میان انبوهی از اهداف کاذب آن را منهدم کند.

این موشک‌ها پس از رهاسازی به صورت مستقل از جنگنده عمل می‌کنند و از قیمت کمتر و شرایط عملیاتی ساده‌تری نسبت به نمونه‌های راداری برخودار هستند که به عنوان می توان به AIM-9 «سایدوایندر» آمریکایی، R-73 «آرچر» روسی و PL-7 چینی اشاره داشت که در خدمت نیروی هوایی ارتش است.

13970501001163_PhotoL.jpg
موشک هدایت حرارتی AIM-9 سایدوایندر و جنگنده F-14 نیروی دریایی ایالات متحده

دیگر نحوه هدایت، بر اساس امواج راداری است که خود به سه دسته «نیمه فعال» و «فعال» و «غیرفعال» تقسیم می‌شود.

در نمونه نخست، موشک تا لحظه آخر توسط جنگنده مادر هدایت شده و خلبان با درنظر گرفتن شرایط عملیاتی و در صورت مهیا بودن نیازمندی‌ها جهت پرتاب موشک ازجمله فاصله، اقدام به قفل برای روی هواگرد دشمن کرده و موشک را رها می‌کند که در طی مسیر، موشک هوا به هوا از طریق جستجوگر موجود بر روی دماغه، امواج بازتاب شده رادار هواپیمای مادر از هواگرد هدف را دریافت و به دقت به سوی آن روانه می‌شود.

در این سازوکار، خلبان مجبور است تا لحظه برخورد، قفل را بر روی دشمن حفظ کند.

دقت برخورد در این روش در صورت رعایت پارامترهای مورد نیاز بالا است و از نمونه‌های این‌گونه موشک‌ها می‌توان به AIM-7 «اسپارو» و R-27 «آلامو» روسی نام برد که بر روی جنگنده‌های نهاجا مورد بهره برداری قرار می‌گیرد.

13970501001172_PhotoL.jpg
موشک هدایت نیمه فعال راداری AIM-7 اسپارو در بالا و هدایت فعال راداری AIM-120 امرام در پایین

13970501001169_PhotoL.jpg
موشک هدایت نیمه فعال راداری R-27 آلامو و جنگنده سوخو 27 روسیه

دیگر نمونه هدایت راداری، نسخه هدایت فعال است که پیشرفته‌ترین موشک‌های هوا به هوای امروز جهان در این دسته قرار دارند.

این تسلیحات می‌توانند با دریافت اطلاعات از رادار هواپیمای حامل، مسیر حدودی و محدوده هدف مورد نظر را در پردازشگر خود ذخیره کرده و پس از رها سازی و طی مسیری مشخص، بدون نیاز به تصحیح اطلاعات توسط جنگنده مادر، به صورت مستقل و اصطلاحا شلیک کن – فراموش کن (Fire and forget) با بهره گیری از رادار موجود در سر موشک، مسیر را تصحیح و به سمت هدف رهسپار شوند.

این گونه موشک‌ها جهت بهره گیری موثر می‌توانند در بخشی از پرواز خود با بهره گیری از دیتالینک یا دریافت اطلاعات از هواپیمای پرتاب کننده، دقت خود را بالاتر ببرند، اگرچه هواپیماهای جنگنده در بهره گیری از این موشک از خطر هدف قرار گرفتن تا حد زیادی ایمن هستند چرا که پس از شلیک نیاز به نگه داشتن قفل بر روی هواگرد متخاصم نبوده و می توانند منطقه را به سرعت ترک کنند، اما ممکن است موشک به دلیل بهره‌گیری دشمن از سامانه‌های نسل جدید جنگ الکترونیک یا فرار هواپیمای هدف، به خطا برود و به همین دلیل است که هیچ گاه از حداکثر محدوده برد آنها جهت شلیک استفاده نمی شود.

همچنین موشک های راداری با رهاسازی باریکه‌های آلومینیومی که با نام «چَف» شناخته می‌شوند، ممکن است منحرف شود چرا که در این صورت، یک هدف کاذب برای رادار آنها ایجاد می‌شود که می تواند جهت عملکرد را تغییر دهد.

از نمونه موشک های هدایت فعال می‌توان به موشک AIM-54 «فینیکس» در خدمت نیروی هوایی کشورمان و موشک های AIM-120 «امرام» آمریکایی، R-77 روسی و PL-12 چینی اشاره کرد.

13970501001151_PhotoL.jpg
موشک فینیکس با قابلیت شلیک از روی تامکت

13970501001174_PhotoL.jpg
موشک R-77 آدر و جنگنده سوخو 30 هند

در نمونه «غیرفعال راداری»، موشک پس از رهاسازی از هواپیمای حامل، با بهره گیری از جستجوگر خود، امواج رادار را از جنگنده دشمن دریافت کرده و آن را دنبال می کند تا به منبع انتشار دهنده رسیده و خود را منفجر کند که به آن آشیانه یابی غیرفعال نیز می گویند.

لازم به ذکر است که این موشک ها می توانند هدایت ترکیبی نیز داشته باشند و همچنین در صورت نیاز به مانند تمامی موشک های هوا به هوا از هرنوع یا پدافندی از «فیوز مجاورتی» برخوردار هستند تا در صورت ناکامی از رسیدن به هدف خود را در نزدیک آن منفجر کنند تا ترکش ها باعث آسیب شود.

موشک های هوا به هوا بر یک اساس دیگر نیز تقسیم‌بندی می شوند؛ یعنی عملکرد بر اساس «فعالیت در داخل میدان دید یا اصطلاحا برد کوتاه» که موشک های حرارتی در این بخش طبقه بندی می‌شوند و دیگری «فعالیت فراتر از میدان دید یا برد بلند» که موشک‌های راداری را شامل می‌شود.

* موشک‌های هوا به هوا در ایران

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با بهره‌گیری از انواع مختلف جنگنده‌های شکاری، از تایپ های گوناگونی از موشک های هوا به هوای غربی و شرقی بهره می‌گیرد که به فراخور زمان و به هنگام خرید هواپیماهای شکاری وارد کشور شده اند.

این تسلیحات در حوزه هدایت حرارتی و راداری فعال بوده و جنگنده‌های رهگیر با بهره گیری از آنها می‌توانند به صورت موثر جهت عملیات گشت هوایی یا پرواز های سریع (اسکرامبل) جهت رهگیری اهداف متخاصم فعالیت کنند و به عنوان یکی از اصلی‌ترین ارکان پدافند هوایی که همانا سکوهای هواپایه رهاسازی موشک جهت اجرای طرح های دفاع هوایی موثر هستند واقع شوند.

نخستین سابقه عملکردی متخصصان هوافضایی کشورمان در بحث موشک‌های پیچیده هوا به هوا، به دوران جنگ تحمیلی باز می‌گردد که با هدف عمردهی و فعال سازی بخش های مختلف این تسلیحات، همچنین تولید برخی قطعات از جمله باتری های موشک، فعالیت هایی را آغاز کردند.

این فعالیت‌ها به اهداف مهمی از جمله راه اندازی موشک‌های راهبردی «فینیکس» جنگنده های F-14 «تامکت» منتهی شد که به عنوان اصلی ترین سلاح هواپایه کشورمان در مقابل نیروی هوایی رژیم بعثی عراق مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفت.

13970501001181_PhotoL.jpg
تامکت نیروی هوایی ایران مسلح به موشک AIM-54 فینیکس در بخش زیرین بدنه و AIM-7 اسپارو و AIM-9 سایدوایندر در مقرهای زیر بال

این موشک‌ها که آن زمان در نوع خود از پیچیده‌ترین تجهیزات بودند، شرایط خاصی را جهت نگه داری می طلبیدند و مشکل اصلی آنها، باتری‌های موجود در سامانه منبع تغذیه بود که پس از گذشت چندسال منقضی شده و عملا موشک را غیرقابل استفاده می کرد.

به همین دلیل اهمیت دستیابی به فناوری طراحی یا تعمیر باتری های موجود بلافاصله در دستور کار قرار گرفت.

پس از مدتی و با اطمینان از طولانی شدن جنگ، فرماندهان ارشد و تصمیم گیر بر این مهم اتفاق نظر پیدا کردند که ذخایر با ارزش و حساس موشک های «فینیکس» باید برای شرایط خاص حفظ شده و لذا نیازمند موشکی تازه جهت بهره برداری بر روی تامکت های نهاجا هستند.

به همین دلیل با جستجو در امکانات در دسترس، به موشک های هدایت نیمه فعال راداری MIM-23 Hawk که جهت پرتاب از سکوهای پدافند هوایی زمین پایه مورد استفاده قرار می گرفتند، رسیدند که عملکرد فوق العاده خود را طی جنگ به نمایش گذاشته بود.

پس از ماه‌ها تست‌های زمینی و پروازی و طی آزمایش‌های گوناگون در میادین نبرد واقعی، نهایتا این موشک‌ها با تغییراتی، قابلیت هماهنگی با رادار پیشرفته AN/AWG-9 «تامکت» را پیدا کرده و به عنوان سلاحی جدید تحت عنوان AIM-23A SkyHawk (پروژه سجیل) معرفی شد.

13970501001141_PhotoL.jpg

تنها دو تیر از این موشک به دلیل جثه بزرگ خود بر روی جنگنده قابل نصب بود درحالیکه هر جنگنده F-14 توانایی حمل تا شش فروند موشک «فینیکس» را داشت (البته جهت عملکرد بهتر معمولا بین 2 تا 4 تیر موشک فینیکس بر روی تامکت حمل می شد) اما با تمام این تفاسیر، حرکت جدید که خودکفایی بزرگی در عرصه صنعت هوایی به حساب آمده و به مشابه خون تازه در رگ های نیروی هوایی بود، نتیجه خود را نشان داد و یک فروند جنگنده «سوپراتاندارد» بر فراز خلیج فارس و یک فروند میگ 29 در پایان جنگ در منطقه غرب کشور به وسیله سجیل ها از دارایی نیروی هوایی عراق کم شدند.

13970501001140_PhotoL.jpg
گشت مسلح هوایی هواپیماهای F-14/ جنگنده نزدیک مسلح به موشک های AIM-23A سجیل است که باله هایی به رنگ قرمز دارد

با پایان جنگ و خرید هواپیماهای شرقی، نمونه‌های جدیدتری از موشک‌های هوا به هوا وارد کشورمان شد که در جهت هماهنگ سازی ناوگان هر یک از موشک های موجود غربی و شرقی نهاجا بر روی دیگر تایپ هواپیماهای شکاری نیروی هوایی تست شدند که از جمله آن می‌توان به موشک AIM-9 آمریکایی بر روی F-7 چینی و میراژ F1 فرانسوی، موشک R-73 روسی بر روی F-4 آمریکایی، PL-7 چینی بر روی میراژ F1 فرانسوی، F-4 و F-5 آمریکایی و R-27 روسی بر روی F-14 آمریکایی اشاره کرد که برخی به نتایجی رسیده و برخی نیز در همان مراحل آزمایشی رها شدند اما هدف از این اقدامات، احتمالا این بود که در شرایط خاص نبرد نیروی هوایی، پتانسیل بهره گیری حداکثری از تمام امکانات با حداقل محدودیت‌ها وجود داشته باشد.

13970501001173_PhotoL.jpg
موشک هدایت حرارتی R-73 آرچر که در کنار آن R-27 آلامو (هدایت نیمه فعال راداری) دیده می شود

کمی بعد، جهاد خودکفایی نیروی هوایی ارتش به عنوان مجری طرح های هوا به هوا، موشکی جدید خود به نام «فاطر» را معرفی کرد که به نظر می‌رسید نسخه بهینه سازی شده AIM-9 سایدوایندر است که پیش از انقلاب از ایالات متحده خریداری شده و با هدف بهره گیری بر روی جنگنده های غربی موجود و قابلیت هدایت حرارتی فعالیت می‌کرد.

13970501001153_PhotoL.jpg

در این پروژه، احتمالا هدف ابتدایی بهبود عملکرد و عمردهی موشک های موجود که زمان طولانی از خرید آنان می گذشت بوده است سپس ساخت نمونه مشابه با توجه به تجربه موفق سایدوایندر طی جنگ هشت ساله در دستور کار قرار می‌گرفت که البته از نتایج این پروژه اطلاعی در دسترس نیست.

پس از این فعالیت ها، اخبار گوناگون از بهینه سازی انواع تسلیحات هوا به هوای موجود در ساختار نیروی هوایی در مراسم های گوناگون ازجمله رژه های نیروهای مسلح دیده می‌شد که گاها در رزمایش ها نیز به صورت عملی شاهد تست عملکردی آنان بوده‌ایم.

* فکور؛پیشرفته‌ترین موشک هوا به هوای ساخت ایران

اما در سال 1390 نیروی هوایی ارتش از ساخت موشک جدیدی پرده برداشت که توسط مختصصان سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع طراحی و ساخته شده بود.

این موشک با نام «فکور 90» نخستین سلاح تولیدی کشورمان در عرصه موشک های هوا به هوای هدایت راداری بود و اگر بخواهیم با دقت بیشتری به آن نگاه کنیم، نخستین موشک هوا به هوای تولیدی ایران.

13970501001144_PhotoL.jpg

در مقاطع مختلف، برخی از فرماندهان و مسئولان نیروهای مسلح، به بیان اطلاعات کمی از این موشک پرداختند تا اینکه نهایتا روز گذشته، رسما خبر تولید انبوه «فکور» با حضور وزیر دفاع اعلام شد.

13970501000735_PhotoL.jpg

موشک «فکور» که با معرف AIM-23B (به انگلیسی: Fakkur-90) توصیف می‌شود، یک سلاح هوا به هوای میان‌برد راداری است که بنا بر اعلام مسئولان نظامی کشورمان دارای برد 160 کیلومتر و سرعتی معادل پنج برابر صوت (پنج ماخ) است و از قابلیت هدایت هوشمند برخوردار بوده و توانایی مانوردهی بالایی دارد.

این موشک سوخت جامد، بر اساس تجربیات و عملکرد موشک افسانه‌ای AIM-54 «فینیکس» طراحی و ساخته شده است و از نظر ظاهری شباهت های فراوانی به آن دارد هرچند در بخش های گوناگون ازجمله رادوم (بخش دماغه)، محل اتصال بالها و بخش خروجی پیشران موشک با تفاوت هایی همراه است و احتمالا این موشک از سیستم خنک کننده جدیدتری نسبت به موشک فینیکس بهره می‌گیرد.

13970501000741_PhotoL.jpg

«فکور» با شکل ساختاری مشابه «فینیکس» خود می‌تواند در بخش زیرین جنگنده و همچنین پایلون‌های زیر بال (مقر حمل سلاح) نصب شود، اگرچه این موشک اساسا برای هواپیمای راهبردی F-14 «تامکت» -با وظیفه دفاع هوایی- طراحی و ساخته شده اما بنا بر اعلام وزیر دفاع بر روی سایر جنگنده‌های نیروی هوایی نیز قابل استفاده بوده و با این حال احتمالا به زودی شاهد مراسم رونمایی از نسخه های متفاوتی از فکور 90 خواهیم بود.

همچنین این موشک احتمالا جهت فعالیت در محیط های سرشار از اختلال الکترونیکی و اغتشاشات سیگنالی نیز توانا بوده و از مانور پذیری بالایی برخوردار است که توانایی اثر بخشی ویژه ای به آن می بخشد.

13970501000736_PhotoL.jpg

در بحث هدایت این موشک صحبت مشخصی به میان نیامده اما بنا بر فیلم های منتشر شده و‌ اعلام کد Fox One توسط خلبان که به عنوان یک معرف جهانی برای موشک های نیمه فعال راداری مورد استفاده قرار می گیرد، می‌توان حدس زد که موشک فکور از هدایت راداری نیمه فعال برخوردار است.

(البته در برخی موارد، دیده شده که آمریکایی‌ها برای موشک‌های فعال راداری نیز از این کد استفاده کرده اند)

همچنین در فیلم های نمایش داده شده، هواپیمای F-14 با بهره گیری از موشک فکور، یک فروند پهپاد هدف «کرار» که مجهز به موتور جت بوده و از مانور پذیری بالایی برخوردار است را با موفقیت مورد هدف قرار می‌دهد که قدر مسلم این تنها یکی از تست هایی ست که پیش از تحویل عملیاتی موشک به نیروی هوایی انجام گرفته و مسلما آزمایش های گوناگون و بسیاری تا مراحل منتهی به تحویل انبوه صورت پذیرفته است که نشان از سطح بالای توانایی خلبانان و همچنین اطمینان پذیری بالای تجهیزات ساخته شده توسط مختصصان داخلی دارد.

در کنار این موارد بحث طراحی جستجوگر بخش دماغه، پردازشگر مرکزی موشک، نحوه ارتباط صحیح با هواپیمای حامل، قابلیت ناوبری مطمئن به سمت هدف و اجرای دقیق پارامترهای پروازی در زمان برنامه‌ریزی شده همه از مواردی هستند که نیازمند آزمایش‌های فراوان و دستیابی به علوم روز هوایی در سایه تحریم‌هایی ست که دسترسی به کوچکترین تجهیزات را غیرممکن می‌کند و این مهم به دست نیامده مگر با تلاش شبانه روزی کارشناسان کشورمان که به مرحله از بالندگی رسیده اند که توانایی دستیابی به لبه تکنولوژی را در عرصه موشک ها به دست آورده اند.

13970501001149_PhotoL.jpg

نباید این موضوع را فراموش کرد که همانطور که پیشتر ذکر شد، یک موشک هوا به هوا به واسطه شرایط عملکردی و حمل توسط هواپیمای جنگنده، از اندازه به نسبت کوچکتر در مقایسه با سایر پرتابه های موشکی بهره برده و به همین دلیل با توجه به حجم گسترده سامانه های پیچیده خود از ظرافت هایی به مراتب بیشتر برخوردار است که هر یک از آنان تنها با عملکرد دقیق می توانند ضمانت به موفقیت صد در صدی شلیک بدهند؛ آن هم در زمانی که شاید یک خلبان هواپیمای شکاری جهت دفاع از محدوده مشخص هوایی یا حتی جنگنده خود، تنها یک شانس شلیک را دارد و اینجا دیگر فرصت آزمون و خطا نیست.

بنابراین اگر امروز کشور به چنین دستاورد بزرگی نائل آمده مطمئنا به زودی شاهد افق های روشن پیش رو در این عرصه از صنعت دفاعی نیز خواهیم بود که می‌تواند به خلق تسلیحات پیشرفته‌تری منجر شود که به مثابه دستان بلند و پرتوان نیروی هوایی ارتش در عرصه دفاع از آسمان ایران باشد.

 

منبع:https://www.farsnews.com/news/13970501001246/پنجه-عقاب‌های-ایران-تیزتر-شد

1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!


Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.


Sign In Now
Sign in to follow this  
Followers 0